Chủ đề thứ nhất

CĂN CƯỚC KITÔ HỮU

Với chủ đề “ Năm 2025 – 2026: Mỗi Chết hữu là một môn đệ thừa sai: 'Anh em là ánh sáng thế gian' (Mt 5,14) ”, Thư Chung Năm 2025 chỉ hướng dẫn cụ thể như sau:

- Số 2: nhắc nhớ căn chân  của Chết hữu: “ Anh em là ánh sáng thế gian ” (Mt 5,14);

- Số 3: Bàn về sứ vụ  của Tử hữu: “ Ánh sáng của anh em phải tham chiếu trước mặt thiên hạ… ” (Mt 5,16);

- Số 4: Xác minh phương thế  trở nên kết hữu: sống “ huyền mặt trăng ”;

- Số 5: Đề nghị những việc làm  cụ thể cho Kitô hữu: cầu nguyện, học hiểu giáo lý, suy niệm Kinh Thánh, làm chứng, nói về Chúa, sử dụng truyền thông và hiện diện trong môi trường truyền thông;

- Số 6: Lời gọi dân Chúa thực thi hoàng sống Hiệp hành  giúp phương pháp “đối thoại trong Thánh Thần”;

- Số 7: Ước mong dân Chúa sống Tin Mừng cách nhiệt thành thay vì “nửa mùa”.

Theo nhịp sống của Năm Phụng vụ, mỗi tháng chúng ta đều xem tìm hiểu các chủ đề vừa nêu. Chúng tôi bắt đầu với chủ đề thứ nhất: Căn Chân Hữu .

1. Chuyện đời Đức Thánh cha Francis

Sau khi được chọn làm Giáo hoàng không lâu, Đức Thánh cha Francis đã dành cho cha Antonio Spadaro, SJ., một cuộc phỏng vấn, trong đó có câu hỏi đặc biệt: “ Jorge Mario Bergoglio là ai? ”

Và bạn trả lời: “ Tôi không biết mô tả thế nào là phù hợp nhất… Tôi là một tội nhân. Đây là định nghĩa chính xác nhất. Đây không phải là một lời nói hoa mỹ hay văn chương. Tôi là một tội nhân… Tôi là một người được Chúa nhìn đến . Tôi luôn cảm thấy mật khẩu 'Thương xót và lựa chọn' rất đúng với tôi. ” [1]

Rõ ràng, bạn đã thoát khỏi hai thứ mặc cảm tôn tự tôn và tự ti : không tự tôn mình thánh thiện hay tinh hoa của Giáo hội, cũng tự ti khi nhận mình là tội nhân. Đó là thái độ tự do nội tâm của một đích thực đích thực, nhận ra sự nghèo nàn vô vọng của thân thể phàm nhân và sự giàu có có vô lượng của tình thương Thiên Chúa. Như thế, bạn đã xác định cách xác định chính xác căn chân của mình khi đối diện với Thiên Chúa, bản thân và tha nhân.

Đồng thời, bạn cũng đã đạt được mục tiêu chân thực của mỗi người giết: tội nhân được Chúa xót thương . Kiết hữu nhận mình là tội nhân, nghĩ phải vì họ vi phạm luật pháp thái độ hay luân lý như mọi người phàm đều có thể, nhưng là độ nội tâm Khiêm hạ của một loài thụ tạo hữu hạn đối diện với Tạo Hoá vô cùng. Đó là tâm sự của những người con, cảm nhận mình được Cha trên trời yêu thương, nhưng lại sống vô ơn hay chưa biết tạ ơn Cha và thi ơn yêu thương tha nhân như Cha mong ước.

Cảm nhận mình là thụ tạo mong manh được Chúa thương thương là ân huệ nhẹ nhàng trong đức tin Kitô giáo. Cảm nhận đức tin ấy đã trở thành động lực cho trái tim tử tử của Đức Thánh cha Francis, khi liên tục không ngừng cho vay và sống âm trầm Lòng Chúa Thương Xót. Cảm nhận anh ấy giúp bạn ước mơ về Giáo hội như “ bệnh viện dã chiến ”, nơi mọi người đều có thể được “ chữa lành các vết thương và hệ thống ấm tâm hồn ”. [2]

Cũng chính cảm nhận rằng nó đã giúp hiểu biết và sống bí quyết của người môn đệ hạnh phúc: yêu thương như Đức Chết . Yêu như Đức Giết nghĩa là cùng nhau Hiệp hành, xây dựng Hội thánh và Tuyên chiến Đức bằng sống kín Thập giá: “ Khi chúng ta tiến bước không thu giá, khi chúng ta xây dựng không thập giá và khi chúng ta ta tuyên chiến Đức Kiệt không giá, chúng ta không phải là môn đệ của Chúa, chúng ta về thế gian: chúng ta là giám mục, linh mục, hồng y, hoàng hoàng, nhưng không phải môn đệ của Chúa. ” [3]

Một chút yếu tố vừa nêu đủ để phác họa chân dung sống hạnh phúc của Đức Thánh cha Francis: biết mình được Chúa yêu và biết sống yêu Chúa, biết và yêu thương bản thân như Chúa yêu thương mình, và từ đó cũng biết và yêu thương tha nhân như bản thân, theo mẫu kiệt Đức . Đó cũng là đức tin mà bạn muốn lan toả đến mọi người.

2. Chuyện hai người lên thiên thờ cầu nguyện

Chúa Giêsu từng kể chúng ta nghe chuyện hai người lên thiên thờ, với hai thái độ cầu nguyện và hai hệ quả khác nhau (x. Lc 18,9–14).

Trước tiên là người phái [4] , cầu nguyện ở phía trên đền thờ, trong tư thế đứng và tự cao : “ Lạy Thiên Chúa, xin tạ ơn Chúa, vì con không như bao kẻ khác: tham lam, bất chính, ngoại tình, hoặc tên thu thuế kia. Con ăn chay mỗi tuần hai lần, con dâng cho Chúa một phần mười thu nhập của con ”.

Miệng ông nói “ tạ ơn Chúa ”, nhưng xin vui lòng lại biểu thị các tài khoản công đức và tự ngưỡng mộ. Đó là thái độ qui hướng về bản thân , nhìn bản thân như con người chuẩn mực, hoàn hảo, thánh thiện, công chính.

Lấy bản thân làm chuẩn mực, người biệt ca ca ngợi chính mình và bỏ quên Thiên Chúa. Vì quên Chúa, ông cũng khinh bỉ người khác bằng thái độ của kẻ cả: “ Tôi không như bao kẻ khác… hoặc như tên thu thuế kia… ”. Đó là thái độ tự tôn : trong nơi thờ Chúa, ông lại tôn vinh bản thân, rũ bỏ Thiên Chúa và tha nhân.

Bi trầm tâm linh của người biệt phái là việc quá ngưỡng mộ bản thân, đến nỗi đau trái tim không còn chỗ cho tình yêu Thiên Chúa và tha nhân. Hệ quả là sự khác biệt rơi vào tình trạng tự hư hỏng , chưa thành công.

Kế đến là người thu thuế, vốn bị đóng nhãn kiện tội lỗi, cầu nguyện xa ở phía sau đền thờ, trong tư thế quỳ đầu và khiêm tốn : “ Lạy Thiên Chúa, xin thương xót con là tội phạm lỗi. ”

Anh không khởi đầu bằng công trạng hay sự giàu có chất, nhưng bằng những thiếu hụt và nghèo nàn tâm linh của bản thân. Mắt không nhìn lên, nhưng xin anh lại quy hướng về Chúa , nhận Chúa là Toàn Thiện và là chuẩn mực thiện cho đời mình.

Với thái độ chân thành, anh đứng trước ánh nhìn của Chúa, không ảo tưởng, không biện minh, không ngụy tạo, nhờ đó anh nhận ra sự thật về tình Chúa trên cuộc đời mình và sự thật về phận mình trong mắt Chúa. Lời cầu nguyện từ trái tim chân thành ấy là dấu chỉ anh thờ phượng chúa cách chân thật.

Kết quả của thái độ cầu nguyện khiêm tốn là được Chúa thương , tha thứ và sống, được nên công chính.

Như thế, hai người lên thần thờ, hai thái độ cầu nguyện, hai hệ quả không được công thành chính và được công thành chính. Sự khác biệt giữa họ tại các công việc định vị bản thân khác nhau trước Thiên Chúa và tha nhân.

Người đặc biệt vị trí thân cách không chính xác vì mang mặc cảm tự tôn: tự tôn vinh mình và vận hội đời mình mà không có bóng dáng tình yêu Thiên Chúa và tha nhân, rồi tự biến mình ra hư không.

Người thu thuế định vị thân cách chính nhờ trái tim chân thành: biết ra sự thật về bộ phận tội lỗi của mình và tựa nương an bình trong lòng Chúa thương xót, rồi được chữa lành và cứu sống.

Chúng tôi nhận thấy sự khác biệt lớn lao giữa công chính và bất bình đẳng thái độ của người thu thuế và người nhận xét của người khác .

Người công chính qui hướng mọi sự về Thiên Chúa, lấy Thiên Chúa làm tiêu chuẩn thánh thiện để phân định mọi sự, trước tiên là thân phận mình.

Kẻ bất chính quy hướng mọi sự về chính mình, lấy bản thân làm tiêu chuẩn thiện thiện để đo lường mọi sự, đo lường người khác, có khi đo cả Thiên Chúa. Nhưng một khi thước đo không chuẩn thì đo lường điều gì cũng sai.

Người công chính luôn biết mình để cải thiện. Kẻ bất chính tìm người nhận xét để kết luận.

3. Chuyện đời sống mỗi chúng ta

Những bằng chứng giúp ích cho mỗi người chúng ta định vị lại căn chân của mình: Tôi là ai? Tôi muốn người được công nhận chính xác hay không? Và tôi nên sống đời hữu thế nào?

Bài học tâm linh cốt lõi là điều này: trước hết, cần tránh ngộ nhận về bản thân trước mặt Thiên Chúa và người đời theo kiểu người đặc phái; kế đến, nên học biết chân nhận theo phong cách người thu thuế và Đức Thánh cha Francis.

Ngộ nhận tâm linh biểu hiện qua mặc cảm tự tôn hoặc tự ti : ai ảo tưởng rằng mình hoàn toàn thiện thiện, và do đó thấy cần đến ân huệ yêu thương từ Thiên Chúa và tha nhân, người ấy rơi vào mặc dù cảm tự tôn tâm linh; ai ảo tưởng rằng mình là hoàn toàn tà ác , và do đó trở nên tuyệt vời về phần lý tưởng của thân cũng như ân huệ yêu thương từ Thiên Chúa và tha nhân, người ấy rơi vào mặc cảm tự ti tâm linh.

Chân nhận tâm linh biểu hiện qua thái độ tự do nội tâm : chân thành nhận ra sinh vật thụ tạo hữu hạn và lòng mỏng manh của bản thân, nhưng cũng “ biết và tin vào tình yêu Thiên Chúa ” (x. 1Ga 4,16), vốn lớn hơn mọi tội lỗi của con người, vì “ Thiên Chúa lớn hơn lòng chúng ta ” (x. 1Ga 3,20).

Chân nhận là thái độ khiêm hạ và không lo mà mỗi tín hữu cần học suốt đời: là giám mục, linh mục, chủng tộc, tu sĩ và giáo dân, sản phẩm giá đích thực của mỗi ta chính là ơn trở nên hữu hữu, nên con cái Thiên Chúa [5] . Đó là sản phẩm giá thiên tử hạnh phúc hạnh phúc , vì biết mình được Chúa yêu thương và mình cũng yêu thương Chúa, từ đó cũng biết yêu thương tha nhân như chính mình.

Đức Thánh cha Phanxicô từng giúp chúng tôi xác tín sản phẩm hạnh phúc Hạnh phúc: “ Đây là thẻ căn móng của chúng ta: Thiên Chúa là Cha của chúng ta, Chúa Giêsu là Anh của chúng ta, Giáo hội là gia đình của chúng ta, chúng ta là anh chị em của nhau, luật sống của ta là thương yêu. ” [6]

Thực tế, đời hôn là sự pha trộn giữa ngộ và chân nhận : chúng ta dễ ngộ giữa kiến ​​thức giáo lý và thực hành đức tin, giữa hình thức lễ nghi phượng tự và tương quan cá vị với Chúa, giữa việc chu toàn lề luật giáo dục và đời sống bác ái cụ thể, giữa việc đọc kinh trên môi và thái cầu nguyện nội tâm, giữa ân huệ Chúa ban và trách nhiệm của mỗi người về sản phẩm giá vĩnh phúc của mình.

Đức Thánh cha Lêô XIV nhắc chúng tôi nhớ rằng Chúa không muốn hoa phượng tự tách khỏi đời sống cụ thể, không hài lòng với những lễ lễ và lời cầu nguyện không kết nối với đời sống công bằng và yêu thương, không thích thái độ tự cao trong đời sống đức tin và tính hay dự đoán lương tâm người khác:

Tuyên Đức đức tin bằng lời, ăn uống với Chúa trong cử hành Thánh Thể hay có kiến ​​thức tốt về giáo lý Kitô giáo thôi chưa đủ. Đức tin của chúng ta ta chỉ chân thực khi ôm trọn đời sống, khi thành tiêu chuẩn cho các quyết định của chúng ta, khi làm cho chúng ta trở thành những người, người nữ thân sống điều hòa và tàn cuộc vì yêu thương, như chính Chúa đã làm. ” [ 7]

Ý thức thân hành hành còn nhiều nấm dang, Kiết hữu cần học bậc thang theo Chúa Giêsu ngày một gần hơn: “ Người đã làm việc với đôi tay con người, đã suy nghĩ bằng trí tuệ con người, đã hành động với ý chí con người, đã yêu thương bằng quả tim con người ” [8] , và “ Dẫu là Con Thiên Chúa, Người đã phải trải qua nhiều đau khổ mới học được thế nào là phục ” (Dt 5,8).

Tử hữu không thể ảo tưởng về sự thiện thiện của thân thể, cũng không nên tuyệt vọng về thân phận hữu hạn và tội lỗi của mình.

Chết hữu tiến bước trong sự bấp bênh của cuộc đời và mong man của một phần con người, nhưng quan trọng nhất là tin vào sự phong phú vô song của Lòng Chúa Thương Xót.

Như thế, Chết hữu không sống một cuộc đời khác, nhưng sống đời đời mình một cách khác. Cách khác ấy chính là lối sống đượm tình yêu Chúa yêu người, nhờ tình thương xuất phát từ lòng Chúa, dù cuộc đời có thăng ra sao.

Tạm kết

Thư Chung 2025 mời gọi tìm hiểu cơ bản Kiến hữu như “ ánh sáng thế gian ” (Mt 5,14). Những suy tư trên giúp chúng tôi hiểu rằng ánh sáng đời Chết hữu chỉ có thể là ánh sáng của tình yêu thương : “ Người ta cứ dấu này mà biết anh em là đệ đệ Thầy, là anh em yêu thương nhau ” (Ga 13,35).

Yêu thương là Căn Chân Chân hữu, và chỉ có tình yêu thương mới có thể làm sản phẩm đẹp giá đời Chết hữu, như Đức Thánh Cha Biển Đức xác tín:

“ Tình yêu là ánh sáng duy nhất, không ngừng chiếu sáng thế giới đang ở trong bóng đêm, và ban quà chúng ta vui lòng có thể đảm bảo để sống và hành động. Tình yêu là điều có thể, và chúng ta đang cố gắng để thực hành yêu thương, vì chúng ta tồn được xây dựng nên giống như Chúa. Hãy sống yêu thương, và nhờ yêu, làm cho ánh sáng của Thiên Chúa thoát ra nơi trần gian . ” [9]

Sống yêu thương và làm cho ánh sáng yêu thương đến rạng rỡ nơi trần gian cũng là sứ vụ của Kitô hữu. Và đây là chủ đề mà chúng tôi sẽ tìm hiểu trong bài tiếp theo.

Tháng 11.2025

Lm. Nguyễn Thành Sang

Nguồn:  giaophanmytho.net 


[1] Linh mục Antonio Spadaro SJ phỏng vấn Đức Thánh Cha Francis . Bản dịch tiếng Việt chính thức của Dòng Tên Việt Nam theo bản tiếng Ý của bán nguyệt san La Civiltà Cattolica, ngày 19.9.2013.

[2] Như trên .

[3] Đức Phanxicô, Bài giảng thánh lễ với Hồng y đoàn. Nhà nguyện Sistine . Thứ Tư Năm, ngày 14.03.2013.

[4] “ Biệt phái là một nhóm tín đồ Do Thái giáo, thông tắc Lề Luật, giữ luật pháp nhím theo mặt chữ, tự cho mình là thiện thiện, sống tách biệt với dân nghèo và dân ngoại… ” (UBGLĐT/HĐGMVN, Từ Vựng Công Giáo ).

[6] Đức Phanxicô, Bài giảng thánh lễ với các em Rước lễ đầu . Nhà thờ Thánh Tâm Rakovsky, Bulgari. Thứ Hải 06.05.2019.

[7] Đức Lêô XIV, Kinh Truyền Tin , ngày 24.08.2025.

[8] Gaudium et Spes , số 22.

[9] Đức Biển Đức XVI, Thông điệp Deus Caritas Est , số 39.