Khi linh mục rảy nước thánh và hát Vidi aquam, Giáo Hội nhắc lại Phép Rửa mà chúng ta đã được thanh tẩy và tái sinh, nước không chỉ rửa sạch, mà còn làm cho sống.
“Tôi đã thấy nước …”
Câu “Tôi đã thấy nước từ bên phải đền thờ chảy ra…” (tiếng Latinh: Vidi aquam) là một trong những công thức phụng vụ rất cổ kính của Giáo Hội, được dùng đặc biệt trong mùa Phục Sinh khi rảy nước thánh thay cho nghi thức sám hối đầu lễ. Câu này không chỉ là lời ca, nhưng là một tuyên xưng đức tin mang chiều sâu Kinh Thánh và thần học rất phong phú.
1. Nguồn gốc Kinh Thánh:
Thị kiến của Ngôn sứ Êdêkien Ed 47, 1-12
1 Người ấy dẫn tôi trở lại phía cửa Đền Thờ, và này: có nước vọt ra từ dưới ngưỡng cửa Đền Thờ và chảy về phía đông, vì mặt tiền Đền Thờ quay về phía đông. Nước từ phía dưới bên phải Đền Thờ chảy xuống phía nam bàn thờ.2 Người ấy đưa tôi ra theo lối cổng bắc và dẫn tôi đi vòng quanh theo lối bên ngoài, đến cổng ngoài quay mặt về phía đông, và này: nước từ phía bên phải chảy ra.3 Người ấy đi ra phía đông, tay cầm dây đo, đo năm trăm thước rồi dẫn tôi đi qua nước: nước ngập đến mắt cá chân.4 Người ấy đo năm trăm thước nữa rồi dẫn tôi đi qua nước: nước ngập đến đầu gối. Người ấy lại đo năm trăm thước nữa rồi dẫn tôi đi qua nước: nước ngập đến ngang lưng.5 Người ấy còn đo năm trăm thước nữa: đó là một con sông, tôi không thể đi qua được vì nước đã dâng cao, khiến không thể đi qua mà chỉ bơi mới được thôi.6 Người ấy bảo tôi: "Ngươi có thấy không, hỡi con người? " Rồi người ấy dẫn tôi trở lại bờ sông.7 Khi tôi trở lại, thì này: có rất nhiều cây cối ở hai bên bờ sông.8 Người ấy bảo tôi: "Nước này chảy về miền đất phía đông, xuống vùng A-ra-ba, rồi đổ ra biển Chết và làm cho nước biển hoá lành.9 Sông chảy đến đâu thì mọi sinh vật lúc nhúc ở đó sẽ được sống. Sẽ có rất nhiều cá, vì nước này chảy tới đâu, thì nó chữa lành; sông này chảy đến đâu, thì ở đó có sự sống.10 Sẽ có nhiều ngư phủ sinh sống ở trên bờ. Từ Ên Ghe-đi cho tới Ên Éc-la-gim sẽ toàn là bãi phơi lưới. Cá ở đây cũng nhiều và đủ loại như cá ở Biển Lớn.11 Nhưng đầm lầy của nó sẽ không hoá ra lành mà chỉ dùng để lấy muối.12 Trên hai bờ sông sẽ mọc lên mọi giống cây ăn trái, lá không bao giờ tàn, trái không bao giờ hết: mỗi tháng các cây đó sẽ sinh trái mới nhờ có nước chảy ra từ thánh điện. Trái dùng làm lương thực còn lá để làm thuốc."
Ngôn sứ Êdêkien thấy nước chảy ra từ bên phải Đền Thờ. Dòng nước càng đi càng lớn trở thành dòng sông. Nơi nào nước chảy đến thì sự sống phát sinh, cây cối xanh tươi và biển chết trở nên lành. Đây là hình ảnh tiên báo ơn cứu độ từ Thiên Chúa tuôn trào, biến đổi thế giới chết chóc thành sự sống.
2. Thành tựu nơi Chúa Giêsu Kitô
31 Hôm đó là ngày áp lễ, người Do-thái không muốn để xác chết trên thập giá trong ngày sa-bát, mà ngày sa-bát đó lại là ngày lễ lớn. Vì thế họ xin ông Phi-la-tô cho đánh giập ống chân các người bị đóng đinh và lấy xác xuống.32 Quân lính đến, đánh giập ống chân người thứ nhất và người thứ hai cùng bị đóng đinh với Đức Giê-su.33 Khi đến gần Đức Giê-su và thấy Người đã chết, họ không đánh giập ống chân Người.34 Nhưng một người lính lấy giáo đâm vào cạnh sườn Người. Tức thì, máu cùng nước chảy ra. (Ga 19, 31-34)
“Một người lính đâm cạnh sườn Người, tức thì máu và nước chảy ra.”
Giáo Hội đọc biến cố này như sự ứng nghiệm thị kiến của ngôn sứ Êdêkien. Đền Thờ mới chính là Đức Kitô. “Bên phải Đền Thờ” chính là cạnh sườn bị đâm thâu của Đức Kitô. Nước chảy ra biểu tượng của Bí tích Rửa tội và Thánh Thần ban sự sống. Như vậy, nguồn mạch sự sống không còn ở một tòa nhà, mà nơi chính Đức Kitô chịu đóng đinh và phục sinh.
3. Ý nghĩa
Khi linh mục rảy nước thánh và hát Vidi aquam, Giáo Hội nhắc lại Phép Rửa mà chúng ta đã được thanh tẩy và tái sinh, nước không chỉ rửa sạch, mà còn làm cho sống. Khác với mùa Thường niên, thường nhấn mạnh đến sám hối, mùa Phục Sinh nhấn mạnh niềm vui được cứu độ và được tái sinh trong Đức Kitô.
Khi rảy nước thánh không chỉ là nhắc nhớ tội lỗi được tha nhưng là a/ Tuyên xưng: tôi đã được tái sinh. b/ Cử hành: sự sống mới đang hoạt động nơi tôi. c/ Loan báo: ơn cứu độ lan tỏa như dòng nước.
Vì thế mới có câu tiếp theo: “Và mọi kẻ được nước này chạm tới đều được cứu độ.”
Cử chỉ này mời gọi tín hữu sống lại ơn gọi đã nhận nơi giếng rửa tội và trở thành “dòng nước sống” cho người khác.
“Ai khát, hãy đến với tôi, ai tin vào tôi, hãy đến mà uống! Như Kinh Thánh đã nói: Từ lòng Người, sẽ tuôn chảy những dòng nước hằng sống” (Ga 7, 38).
Gb. Nguyễn Thái Hùng
