Khi chúng ta yêu đuối, hãy nhớ người phụ nữ tội lỗi. Hãy quay về, đừng sợ vì Chúa đang chờ đợi chúng ta.
Khi bận rộn, hãy nhớ Maria Bêtania. Hãy dừng lại để cầu nguyện, Chúa luôn nâng đỡ chúng ta.
Khi gặp chán nản hoặc thử thách, hãy nhớ Maria Mađalêna. Chị đã gắn bó với Chúa đến cùng. Biến kinh nghiệm gặp Chúa thành loan báo Tin Mừng và trung thành cả khi thất bại, đau khổ.
Đây là những tâm tình mà 3 người nữ gửi lại cho chúng ta. Ta sẽ học được gì?
Khi bận rộn, hãy nhớ Maria Bêtania. Hãy dừng lại để cầu nguyện, Chúa luôn nâng đỡ chúng ta.
Khi gặp chán nản hoặc thử thách, hãy nhớ Maria Mađalêna. Chị đã gắn bó với Chúa đến cùng. Biến kinh nghiệm gặp Chúa thành loan báo Tin Mừng và trung thành cả khi thất bại, đau khổ.
Đây là những tâm tình mà 3 người nữ gửi lại cho chúng ta. Ta sẽ học được gì?
3 NGƯỜI NỮ
Trong Tân Ước có 3 người nữ mà chúng ta thường hay lẫn lộn, đó là Maria Mácđala (Lc 8, 2; Ga 20, 1), Maria Bêtania (Ga 11-12; Lc 10, 38-42) và Người phụ nữ tội lỗi (Lc 7, 36-50)
Một vài chỉ dẫn
Maria Mácđala là người phụ nữ được Chúa trừ 7 quỷ, người có quê quán miền Galilê là Mácđala (Lc 8, 2). Bà theo Chúa trên trong các hành trình truyền giáo của Ngài, và đứng dưới chân thập giá. Ra mồ vào sáng sớm ngày Phục sinh. Điều này nói lên bà trung thành với Chúa và là chứng nhân Phục sinh. Bà là môn đệ thân tín, là Tông đồ của các Tông đồ.
Trong Tân Ước có 3 người nữ mà chúng ta thường hay lẫn lộn, đó là Maria Mácđala (Lc 8, 2; Ga 20, 1), Maria Bêtania (Ga 11-12; Lc 10, 38-42) và Người phụ nữ tội lỗi (Lc 7, 36-50)
Một vài chỉ dẫn
Maria Mácđala là người phụ nữ được Chúa trừ 7 quỷ, người có quê quán miền Galilê là Mácđala (Lc 8, 2). Bà theo Chúa trên trong các hành trình truyền giáo của Ngài, và đứng dưới chân thập giá. Ra mồ vào sáng sớm ngày Phục sinh. Điều này nói lên bà trung thành với Chúa và là chứng nhân Phục sinh. Bà là môn đệ thân tín, là Tông đồ của các Tông đồ.
Maria Bêtania là chị của Ladarô (Ga 11-12), quê ở làng Bêtania, người ngồi dưới chân Chúa và lắng nghe lời Ngài (Lc 10, 38-42). Người xức dầu thơm cho Chúa và lấy tóc mà lau (Ga 12, 1-8). Điều này nói lên lòng yêu mến sâu xa. Đây là mẫu gương của người chiêm niệm.
Người phụ nữ tội lỗi được thánh Luca tường thuật trong chương 7, 36-50. Bà không được nêu tên nhưng hiện diện tại nhà ông Simôn người Pharisêu. Bà đã khóc, hôn chân Chúa và xức dầu thơm cho Ngài. Đây là người phụ nữ tội lỗi, biết sám hối bởi lòng yêu mến và được tha thứ. Bà trở thành biểu tượng của sự hoán cải.
Điểm giống nhau của ba người này đều là phụ nữ, có tương quan sâu sắc với Chúa Giêsu, và diễn tả tình yêu bằng hành động cụ thể.
Qua nhiều thế kỷ, hình ảnh của các bà đã được “phức tạp hóa” bởi sự nhầm lẫn hoặc chủ đích thần học.
Vào năm 591, Đức Giáo hoàng Grêgôriô Cả đã có một bài giảng đồng nhất Maria Mácđala với người phụ nữ tội lỗi đã xức dầu chân Chúa (Lc 7) và Maria chị của Ladarô (Ga 12). Từ đó, hình ảnh bà gắn liền với biểu tượng “người kỹ nữ sám hối”. Nhưng ngày nay các học giả Kinh Thánh làm sáng tỏ đây là ba nhân vật khác biệt nhau hoàn toàn.
A. Maria Mácđala
1. Tin Mừng
Kinh Thánh giới thiệu bà là một phụ nữ đến từ làng Mácđala, một làng chài sầm uất bên bờ biển Galilê. Các bản văn Tân Ước phác họa bà qua những vai trò chủ chốt như là Người được chữa lành, Người môn đệ trung kiên và ‘Tông đồ của các Tông đồ’.
- Tin Mừng Luca (8, 2) ghi lại bà là người đã được Chúa Giêsu trừ khỏi “bảy quỷ”. Điều này cho thấy bà từng trải qua một cuộc khủng hoảng trầm trọng về thể xác hoặc tinh thần trước khi gặp Chúa.
- Bà là một trong những phụ nữ đi theo giúp đỡ đoàn truyền giáo của Chúa Giêsu bằng tài sản riêng của mình. Đáng chú ý, khi các môn đệ nam giới bỏ chạy trong cuộc Thương Khó, bà vẫn đứng dưới chân Thập Giá (Ga 19, 25).
- Bà còn được gọi là “Tông đồ của các Tông đồ”. Đây là tước hiệu cao quý nhất. Bà là người đầu tiên gặp Chúa Phục Sinh và được Ngài sai đi loan báo tin mừng cho các Tông đồ khác (Ga 20, 17-18).
2. Các Truyền Thống
a. Truyền thống Giáo hội Rôma (Công giáo Latinh)
Qua nhiều thế kỷ, hình ảnh của bà đã được “phức tạp hóa”. Bà được xem là người phụ nữ của những bí mật. Trong các bản văn ngoại thư như Tin Mừng Maria hay Tin Mừng Philípphê, bà được mô tả là người môn đệ hiểu thấu đáo nhất những lời dạy sâu nhiệm của Chúa Giêsu, đôi khi gây nên sự ghen tị nơi các môn đệ khác.
Trong nhiều thế kỷ, truyền thống phương Tây chịu ảnh hưởng bởi bài giảng của Đức Giáo hoàng Grêgôriô Cả, nhấn mạnh đến khía cạnh sám hối.
Vào năm 2016, Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nâng ngày lễ nhớ Maria Mácđala, ngày 22 tháng 7 lên hàng Lễ Kính, ngang hàng với các Thánh Tông đồ.
Ngài chính thức gọi bà là Apostola Apostolorum “Tông đồ của các Tông đồ”.
Trong nghệ thuật Rôma, bà thường xuất hiện với mái tóc dài buông xõa và bình dầu thơm, tượng trưng cho sự hoán cải và tình yêu tận hiến.
Một chi tiết thú vị về biểu tượng của bà trong nghệ thuật Kitô giáo, Maria Mácđala thường được vẽ với một bình dầu, biểu tượng của sự tôn kính, hoặc một quả trứng đỏ. Theo truyền thống Đông phương, bà đã đến gặp Hoàng đế La Mã để loan báo Phục Sinh; khi hoàng đế mỉa mai rằng người chết sống lại là điều không tưởng như quả trứng trắng hóa đỏ, thì quả trứng trên tay bà cầm lập tức chuyển màu.
b. Chính thống giáo Đông phương (Byzantine)
Chính Thống Giáo chưa bao giờ đồng nhất bà với người phụ nữ tội lỗi. Đối với họ, bà luôn là một trinh nữ thánh thiện.
Bà được tôn vinh là Isapostolos “Bình đẳng với các Tông đồ”.
Chính Thống Giáo tin rằng bà đã đến Rôma, đối diện với Hoàng đế Tiberiô và loan báo Chúa sống lại bằng một quả trứng đỏ. Đây là nguồn gốc của truyền thống nhuộm trứng đỏ trong lễ Phục Sinh của người Nga, Hy Lạp...
Trong phụng vụ Chính Thống Giáo, bà Maria Mácđala được mừng kính vào ngày 22 tháng 7 và Chúa nhật các bà mang dầu. Chính Thống giáo cử hành cả một mùa Phục Sinh với các Chúa nhật có chủ đề riêng. Chúa nhật 1 là chính lễ Phục Sinh; Chúa nhật 2 là Chúa nhật Thánh Tôma và Chúa nhật 3 là Chúa nhật các bà mang dầu.
Trong các bài thánh thi, bà được ca ngợi là người mang Tin mừng đầu tiên, người “vượt mặt” các môn đệ nam giới về lòng can đảm.
c. Truyền thống Coptic (Ai Cập) và Êthiopia
Đây là những Giáo Hội cổ xưa nhất, lưu giữ nhiều nét văn hóa Sêmít đặc sắc.
- Giáo hội Coptic tôn kính bà là nhân chứng đầu tiên của sự sống mới. Trong các bản văn cổ của Ai Cập như các bản thảo Nag Hammadi, Maria Mácđala được coi là người có sự hiểu biết tâm linh vượt trội, là “người được Chúa yêu thương nhất”.
- Giáo hội Êthiopia kính nhớ bà một cách đặc biệt trong các nghi thức lễ canh thức. Người Êthiopia tin rằng bà có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn các giáo huấn sơ khai của Chúa Giêsu khi các tông đồ khác còn đang hoang mang. Bà được xem là hình mẫu của sự kiên trì và bảo vệ đức tin.
Hình ảnh Maria Mácđala cầm quả trứng đỏ không chỉ là một huyền thoại đẹp mà còn mang ý nghĩa thần học.
- Quả trứng là biểu tượng của ngôi mộ, bên ngoài cứng nhắc và chết chóc, bên trong chứa đựng mầm sống.
- Màu đỏ tượng trưng cho Máu Thánh Chúa đã đổ ra và niềm vui chiến thắng sự chết.
Sự hiện diện của bà trong mọi truyền thống cổ xưa khẳng định một sự thật là không có Maria Mácđala, câu chuyện Phục Sinh sẽ thiếu đi một nhịp cầu quan trọng giữa ngôi mộ tối và ánh sáng loan báo.
d. Truyền thống tại Pháp
Có một truyền thống tại Pháp, đặc biệt là vùng Provence, tin rằng Maria Mácđala đã đến truyền giáo tại Pháp, như các bản văn từ thế kỷ 13, nổi tiếng nhất là tập Legenda Aurea - Truyền thuyết Vàng, kể lại.
Sau khi Chúa Giêsu về trời và cuộc bách hại tại Giêrusalem bùng nổ, khoảng năm 42 sau Công Nguyên, Maria Mácđala cùng với anh chị em nhà Ladarô và một số môn đệ khác bị đẩy xuống một con thuyền không buồm, không mái chèo và không thức ăn.
Con thuyền trôi dạt một cách lạ lùng băng qua Địa Trung Hải và cập bến tại Saintes-Maries-de-la-Mer, miền Nam nước Pháp hiện nay. Tại đây, Maria Mácđala đã đi khắp vùng Provence để rao giảng, đưa nhiều người dân ngoại trở lại đạo Kitô.
Truyền thuyết nói rằng 30 năm cuối đời, bà sống ẩn dật trong một hang động hẻo lánh trên núi Sainte-Baume để cầu nguyện và chiêm niệm, hoàn toàn tách biệt với thế giới cho đến khi qua đời.
Đến nay, Pháp vẫn lưu giữ hai địa điểm quan trọng gắn liền với truyền thống này là Vương cung thánh đường Thánh Maria Mácđala (Saint-Maximin-la-Sainte-Baume), nơi tuyên bố lưu giữ hộp sọ của bà. Đây là một trong những thánh tích được sùng kính nhất tại Pháp. Và hang đá Sainte-Baume, một điểm hành hương nằm cheo leo trên vách núi, nơi các tín hữu tin rằng bà đã sống những ngày cuối đời trong sự kết hợp mật thiết với Chúa.
B. Maria Bêtania
1. Tin Mừng
Maria Bêtania là em của Mácta và là chị của Ladarô. Chị em bà sống tại làng Bêtania, gần Giêrusalem.
a. Người “ngồi dưới chân Chúa”
Thánh Luca, trong chương 10, 38-42, thuật lại việc bà Maria ngồi dưới chân Chúa Giêsu để nghe lời Người, trong khi Mácta bận rộn phục vụ. Khi Mácta phàn nàn, Chúa nói “Maria đã chọn phần tốt nhất”.
Điều này cho thấy Maria tượng trưng cho đời sống chiêm niệm, lắng nghe Lời Chúa.
b. Người tuyên xưng niềm tin giữa đau khổ
Thánh Gioan, trong chương Ga 11 thuật về cái chết và việc sống lại của Ladarô. Khi em trai chết, Maria gặp Chúa và nói “Nếu Thầy ở đây, em con đã không chết”. Cô khóc, và chính điều này làm Chúa Giêsu xúc động sâu xa.
Tại đây, Maria biểu lộ đức tin và cũng nói lên nỗi đau rất “con người”.
c. Người xức dầu cho Chúa
Thánh Gioan, trong chương 12, 1-8 thuật lại việc Maria lấy dầu thơm quý giá xức chân Chúa và lau bằng tóc mình. Hành động này bị Giuđa Ítcariốt chỉ trích vì phung phí nhưng lại được Chúa bênh vực. Đây là cử chỉ chuẩn bị cho việc mai táng Ngài.
Điều này diễn tả một tình yêu quảng đại và vô vị lợi và một trực giác thiêng liêng mà nhiều lúc các môn đệ chưa hiểu.
2. Các truyền thống
a. Truyền thống Công giáo
Giáo hội Công giáo ngày nay, đã phân biệt rõ khác biệt giữa Maria Bêtania, Maria Mácđala và Người phụ nữ tội lỗi (Lc 7).
Maria Bêtania được coi là xem mẫu gương chiêm niệm bởi việc nghe Lời Chúa và mẫu gương yêu mến sâu xa qua việc xức dầu cho Chúa.
Không có lễ riêng cho bà trong toàn Hội Thánh như Maria Mácđala, nhưng bà được mừng chung cùng với Mácta và Ladarô vào ngày 29 tháng 7.
b. Truyền thống Chính thống giáo
Trong Giáo hội Chính thống giáo, Maria Bêtania được gọi là “Người công chính” (Righteous Mary).
Cùng với Mácta và Ladarô được kính trọng như gia đình thánh.
Không có lễ riêng mừng kính bà như Maria Mácđala, nhưng bà được mừng chung với Mácta và Ladarô vào ngày 4 tháng 6. Ngoài ra, bà còn được nhắc đến trong phụng vụ Thứ Bảy trước Chúa nhật Lễ Lá, gọi là Thứ Bảy của Ladarô (Lazarus Saturday) và kỷ niệm việc Chúa cho Ladarô sống lại (Ga 11) cùng Tuần Thánh, đặc biệt các bài thánh ca nói về việc xức dầu.
Maria Bêtania dạy chúng ta rằng biết dừng lại để lắng nghe Chúa, yêu Chúa cách cụ thể và quảng đại, dám tin ngay cả trong đau khổ và nhạy bén trước mầu nhiệm Thập giá.
c. Truyền thống tại Pháp
Có truyền thống đạo đức tại Pháp kể lại nhóm các nhà truyền giáo bị bách hại tại Giêrusalem. Họ bị bỏ trên một chiếc thuyền không mái chèo. Chiếc thuyền tự trôi và đã cập một bến cảng tại Pháp. Trên chiếc thuyền đó có bà Maria Mácđala, Maria Bêtania, Mácta và Ladarô.
Theo truyền thống này Ladarô trở thành giám mục đầu tiên của Marseille. Maria Mácđala sống đời ẩn tu, cầu nguyện tại vùng núi như tại hang Sainte-Baume. Mácta sống đời phục vụ, gắn với nhiều phép lạ địa phương và Maria Bêtania thường được kể chung với chị mình, nhưng vai trò ít nổi bật hơn trong truyền thống Pháp.
C. Người phụ nữ tội lỗi
Người phụ nữ tội lỗi được thánh Luca nhắc tới trong chương 7,36-50. Bà không được nêu tên nhưng hiện diện tại nhà ông Simôn người Pharisêu. Bà đã khóc, hôn chân Chúa và xức dầu thơm cho Ngài. Đây là người phụ nữ tội lỗi, biết sám hối bởi lòng yêu mến và được tha thứ. Bà trở thành biểu tượng của sự hoán cải.
Trong phụng vụ Rôma, bà không được tôn kính như một vị thánh riêng biệt. Nhưng truyền thống Chính Thống Đông phương, người phụ nữ này được gọi là “Người phụ nữ tội lỗi đã sám hối”. Bà có một ngày phụng vụ đặc biệt Thứ Tư Tuần Thánh với những bài thánh ca rất nổi tiếng. Chính vì không có tên nên chị trở thành không phải “một người nào đó xa lạ”, mà lại hình ảnh của mọi tội nhân trở về. Bạn thử đặt tên mình vào đó xem sao!
Chút tâm tình
3 người nữ, 3 khuôn mặt, 3 tâm tình gửi đến chúng ta.
Như người phụ nữ tội lỗi dám đến với Chúa dù bị xét đoán. Chị đã khóc, đã hôn chân và xức dầu cho Chúa. Chị đã không sợ quá khứ. Chị tin vào lòng thương xót của Chúa. Chị đã yêu nhiều thì cũng được tha nhiều.
Khi chúng ta yêu đuối, hãy nhớ người phụ nữ tội lỗi. Hãy quay về, đừng sợ vì Chúa đang chờ đợi chúng ta.
Như Maria Bêtania, ngồi dưới chân Chúa và lắng nghe Lời. Chị đã yêu mến cách thầm lặng nhưng sâu sắc. Chị ưu tiên ở với Chúa hơn làm cho Chúa. Chị đã nuôi dưỡng đời sống nội tâm và biết nhận ra “điều cần thiết duy nhất”.
Khi bận rộn, hãy nhớ Maria Bêtania. Hãy dừng lại để cầu nguyện, Chúa luôn nâng đỡ chúng ta.
Như Maria Mácđala, được chữa lành và đi theo Chúa. Chị đã theo Chúa đến tận chân thập giá. Chị đã chứng kiến cái chết của Chúa. Chị là người đầu tiên gặp Đấng Phục Sinh.
Khi gặp chán nản hoặc thử thách, hãy nhớ Maria Mađalêna. Chị đã gắn bó với Chúa đến cùng. Biến kinh nghiệm gặp Chúa thành loan báo Tin Mừng và trung thành cả khi thất bại, đau khổ.
Đây là những tâm tình mà 3 người nữ gửi lại cho chúng ta.
Ta sẽ học được gì?
Gb. Nguyễn Thái Hùng
Phục sinh 2026
