Thánh John Henry Newman

Thánh John Henry Newman

Bài 1: "Người đàn ông của hai thế giới"

(Series viết về  John Henry Newman · Tiến sĩ Hội Thánh thứ 38)

Thử tưởng tượng bạn là người có 500k followers.

Không phải vì bạn cố tình xây dựng thương hiệu, mà vì bạn nói thật, và người ta cảm được điều đó. Mỗi lần bạn đăng gì, comment tràn vào. Người ta chờ bài mới của bạn như chờ một thứ gì đó hiếm: ai đó đang thật sự nói, không phải đang diễn.

Rồi một ngày, bạn đăng một bài, không phải để gây sốc, chỉ là kết luận sau nhiều năm bạn đọc, suy nghĩ, kiểm tra đi kiểm tra lại. Và trong vòng vài tuần, 24 người có thẩm quyền nhất trong lĩnh vực của bạn ra tuyên bố kết án bạn. Sếp trực tiếp của bạn yêu cầu bạn im lặng. Hàng trăm đồng nghiệp ký tên vào một bức thư ngỏ nói bạn sai. Một chính khách gọi tên bạn trên sóng truyền hình quốc gia.

Bạn sẽ làm gì?

John Henry Newman, Oxford (Vương quốc Anh), năm 1841, thu dọn đồ đạc và chuyển đi. Không phản bác. Không giải thích thêm. Chỉ rời đi. Và khi chiếc xe ngựa lăn bánh khỏi Oxford, ông không nhìn lại. Không phải vì kiêu ngạo, mà vì, theo chính lời ông viết sau đó: "Tôi không dám."

Newman sinh năm 1801 tại London, trong một gia đình trung lưu bình thường, cha làm ngân hàng, mẹ đọc sách nhiều hơn hầu hết phụ nữ thời đó. Không có gì đặc biệt trong xuất thân của ông.

Ngoại trừ một thứ: ông không thể ngừng đặt câu hỏi.

Năm 15 tuổi, ông bị sốt nặng một mình trong ký túc xá khi bạn bè đã về nhà nghỉ hè. Không có gì để làm ngoài nằm và suy nghĩ. Ông đọc, ông nhìn trần nhà, ông hỏi những câu mà người 15 tuổi thường không hỏi, mình là ai, mình tồn tại để làm gì, có gì thật sự chắc chắn trên đời này không?

Nhiều năm sau, trong cuốn hồi ký Apologia Pro Vita Sua, ông viết lại kết luận của cậu bé 15 tuổi đó: "Tôi tin rằng Thiên Chúa và linh hồn tôi là hai thực tại duy nhất chắc chắn tồn tại, và phần còn lại đều là bóng mờ."

Nghe có vẻ trừu tượng. Nhưng thực ra đây là câu nói của một người trẻ vừa tìm ra thứ duy nhất họ sẵn sàng đánh cược cả cuộc đời vào. Và ông thật sự đánh cược, từ đầu đến cuối, không lần nào rút lui.

Năm 1828, Newman trở thành cha xứ của nhà thờ St. Mary's, nhà thờ chính thức của Đại học Oxford. Cần nói rõ một điều: lúc này Newman là linh mục Anh giáo, tức là Giáo hội của nhà vua Anh, không phải Giáo hội Công giáo Roma. Ông sinh ra, lớn lên, và thụ phong trong Giáo hội Anh giáo. Toàn bộ danh tiếng, sự nghiệp, và các mối quan hệ của ông đều thuộc về thế giới đó. Điều này quan trọng, vì câu hỏi mà ông sắp đặt ra sẽ đe dọa tất cả những thứ đó.

Nhà thơ Matthew Arnold sau này viết: "Những ai từng nghe Newman giảng tại St. Mary's đều nhớ mãi. Không phải vì ông hùng hồn. Mà vì ông nói như người đang nói thật."

Giữa một thế giới mà mọi người đang cố diễn cho đúng vai, mục sư thì giảng đạo đức, giáo sư thì giảng lý thuyết, chính khách thì nói những câu ai cũng biết là rỗng, Newman là người duy nhất đứng lên và nói thật những gì ông thật sự tin. Gen Z sẽ gọi đó là authentic. Nước Anh năm 1830 không có từ đó, nhưng họ nhận ra nó ngay khi thấy.

Phòng ngày càng đông. Người đứng ngoài cửa sổ nghe vọng vào.

Nhưng trong khi đám đông tìm đến ông, ông đang một mình đối mặt với câu hỏi nguy hiểm nhất của đời mình.

Ông đọc sách, không phải để thi, không phải để viết bài, mà để tìm câu trả lời cho câu hỏi ông không thể dừng lại được: Giáo hội mình đang phục vụ, có phải là Giáo hội thật không? Ông đọc các Giáo phụ từ thế kỷ thứ 2, 3, 4, những người đã sống khi Giáo hội còn là một cơ thể thống nhất. Và ông bắt đầu thấy điều mình không muốn thấy.

Giáo hội trong sách không giống Giáo hội ông đang phục vụ.

Ông mất nhiều năm để kiểm tra lại. Rồi kiểm tra lại thêm một lần nữa. Rồi viết kết luận của mình ra, và nhận về 24 tuyên bố kết án.

Người có 500k followers kia, bị kết án vì nói thật những gì mình thật sự tin, đó là Newman, năm 1841, tại Oxford.

Câu chuyện của ông thực ra mới bắt đầu từ đó....

(Còn tiếp..)

- John Phạm -

Tham khảo

Newman, J.H. Apologia Pro Vita Sua (1865), toàn văn tại newmanreader.org

Ian Ker, John Henry Newman: A Biography (Oxford University Press, 1988)

Matthew Arnold, hồi ký về các bài giảng tại St. Mary's Oxford, trích trong Ker, ibid.