DẪN NHẬP

– “Ngươi không được làm chứng gian hại người” (Xh 20,16).

– “Anh em còn nghe người xưa dạy rằng: chớ bội thề, nhưng hãy trọn lời thề với Chúa” (Mt 5,33).

– Thứ tám dạy: Chớ làm chứng dối

1. Điều răn thứ tám có mục đích gì?

– Điều răn thứ tám cấm xuyên tạc chân lý trong những tương quan với tha nhân. Bởi lẽ ơn gọi của tín hữu là trở nên chứng nhân cho Thiên Chúa, Đấng là Chân lý. Vì vậy, xúc phạm đến chân lý là xúc phạm và bất trung đối với Thiên Chúa.

– Vì Thiên Chúa là Chân lý, nên những ai tin vào Chúa phải tôn trọng sự thật. Chúa Giê-su dạy: “Hễ có thì phải nói có, không thì phải nói không. Thêm thắt điều gì là do ác quỷ” (Mt 5,37). Người cũng nặng lời lên án sự giả hình: “Khốn cho các người, hỡi kinh sư và biệt phái giả hình…”(Mt 23).

– Chân lý, xét như là sự ngay thẳng trong cách hành động và trong lời nói của con người, có tên gọi là sự chân thật, sự thành thật hoặc tâm hồn cởi mở. Sự chân thật là một nhân đức, giúp con người tránh xa lối sống hai mặt, dối trá và đạo đức giả (Sách GLHTCG số 2468).

2. Ơn gọi Ki-tô hữu: Sống trong chân lý

– Thiên Chúa là nguồn mạch mọi chân lý. Chính Ngài là Chân lý (x.Cn 8,7). Bởi vì Ngài là Đấng chân thật, nên những ai tin vào Ngài được kêu gọi sống trong chân lý. “Hãy thực thi công lý và yêu thương nhân nghĩa.” (Mk 6,8).

– Vậy, sống trong chân lý là gì? Sống trong chân lý nghĩa là để sự thật của Thiên Chúa hướng dẫn toàn bộ đời sống, từ tư tưởng, lời nói đến hành động. Đây không chỉ là một thái độ đạo đức, mà là một cách sống, một căn tính của người Kitô hữu.

– Sống trong chân lý là sống trung thực trong lời nói

+ Đức Giê- su dạy: “Có thì nói có, không thì nói không” (Mt 5,37)

+ Người sống trong chân lý không nói dối, không thêm thắt, không vu khống, không xuyên tạc, không nịnh hót, không giả hình. Lời nói của họ đơn sơ, minh bạch, đáng tin.

– Sống trong chân lý là sống ngay thẳng trong hành động

Chân lý không chỉ nằm ở lời nói, mà phải thể hiện trong hành động: công bằng trong đối xử, trung tín trong bổn phận, minh bạch trong công việc, liêm chính trong tài chính, không gian lận, không tham nhũng. Người sống trong chân lý không làm điều gì trái lương tâm.

– Sống trong chân lý là tránh mọi hình thức giả hình

Giả hình là sống hai mặt, nói một đàng làm một nẻo. Sống trong chân lý nghĩa là: sống thật với chính mình, không đóng kịch, không sống giả dối để làm đẹp lòng người, không dùng tôn giáo để che giấu tội lỗi.

– Sống trong chân lý là sống theo ánh sáng của Chúa Thánh Thần

Chúa Thánh Thần là Thần Chân lý. Chúa Giê-su nói với các môn đệ: “Khi Đấng Bảo Trợ đến, Đấng mà Thầy sẽ sai đến với anh em từ nơi Chúa Cha. Người là Thần Chân lý sự thật phát xuất từ Chúa Cha” (Ga 15,26).

Thánh Phao-lô nói: “Hãy sống theo sự thật trong tình yêu.” (Ep 4,15). Chân lý không phải là sự cứng nhắc, mà là sự thật đi đôi với tình yêu, sự thật xây dựng chứ không phá hủy, sự thật chữa lành chứ không làm tổn thương.

3. Ki-tô hữu là người làm chứng cho chân lý

– Đức Giê-su đã tuyên bố trước tòa Phi-la-tô: “Tôi đến thế gian để làm chứng cho chân lý” (Ga 18,37).

– Noi gương Đức Ki-tô, tín hữu có bổn phận tuyên xưng đức tin và làm chứng cho Chúa. Làm chứng cho đức tin là lưu truyền đức tin bằng lời nói và việc làm. Làm chứng cũng là hành vi của đức công bằng nhằm thiết lập chân lý hoặc làm cho chân lý được nhận biết (x. Sách GLHTCG, số 2472).

– Sự tử đạo là việc làm chứng cao cả nhất cho chân lý đức tin. Các vị tử đạo đã lấy mạng sống mình để làm chứng cho điều mình tin và để cam đoan điều mình nói là sự thật.

4. Bổn phận tôn trọng chân lý

– Quyền riêng tư: Quyền riêng tư là quyền của mỗi người được giữ kín đời sống cá nhân, bao gồm thông tin, hành vi, liên lạc, hình ảnh và không gian riêng, không bị người khác – cá nhân, tổ chức hay Nhà nước – xâm phạm trái phép. Đây là quyền bất khả xâm phạm của con người.

– Tôn trọng sự thật phải đi đôi với tôn trọng bí mật đời tư (GLHTCG 2489–2492). Những hành động như nghe lén, đọc trộm thư từ, phát tán thông tin cá nhân đều là xâm phạn đến đời tư của người khác.

– Sử dụng các phương tiện truyền thông xã hội. Trong xã hội hiện nay, các phương tiện truyền thông có một vai trờ quan trọng trong việc thông tin, thăng tiến văn hóa và đào tạo (x. Sách GLHTCG, số 2493).

– Tuy vậy, việc lạm dụng truyền thông gây nên nhiều hệ lụy tiêu cực. Mặt trái của truyền thông gồm những tác hại, lệch lạc và nguy cơ mà truyền thông hiện đại – đặc biệt là truyền thông số và mạng xã hội – gây ra cho cá nhân và xã hội. Các nguồn báo chí gần đây nêu rất rõ những mặt tối này, từ thông tin sai lệch, thao túng dư luận đến tống tiền bằng truyền thông.

– Trong thực tế, những thông tin sai lệch và tin giả lại lan truyền rất nhanh và thu hút sự hiếu kỳ của độc giả.

– Vì mục đích lợi nhuận, một số người làm truyền thông không tôn trọng sự thật. Gần đây, một số người làm những hình ảnh và lời nói giả tạo rồi ghép cho các linh mục hay giám mục. Những hành động này vừa không tôn trọng sự thật vừa lỗi đức bác ái nghiêm trọng.

– Sách GLHTCG số 2496 nêu rõ: “Những người tiếp nhận truyền thông phải giữ điều độ và kỷ luật đối với các phương tiện thông tin đại chúng. Họ phải tạo cho mình một lương tâm sáng suốt và ngay thẳng, nhờ đó họ có thể chống lại những ảnh hưởng thiếu lương thiện một cách dễ dàng hơn”.

– Truyền thông Công giáo có những đặc tính riêng biệt vì nó không chỉ truyền tải thông tin, mà còn loan báo Tin Mừng, phục vụ sự thật, công lý, và phẩm giá con người. Dưới đây là những đặc tính của truyền thông Công giáo:

+ Trung thành với Sự Thật

+ Hướng đến loan báo Tin Mừng

+Tôn trọng phẩm giá con người

+Xây dựng hiệp thông

+ Phục vụ thiện ích chung

+Tinh thần bác ái Ki-tô giáo. Sự thật phải đi đôi với bác ái, không được dùng sự thật để làm tổn thương.

5. Những tội nghịch điều răn thứ tám: xúc phạm đến chân lý

– Để mặc lấy Chúa Ki-tô, các tín hữu phải cởi bỏ con người gian dối (Ep 4,25). Họ cũng phải từ bỏ mọi thứ gian ác, mọi điều xảo trá, giả hình và ghen tương cũng mọi lời nói xấu gièm pha (x. 1 Pr 2,1).

– Theo Giáo lý Công giáo (Sách GLHTCG, số 2477), những việc làm sau đây là xúc phạm đến chân lý và nghịch với Điều răn thứ tám:

+) Làm chứng dối và thề gian

Khi cần phát biểu công khai về bản chất một sự việc hay về tư cách của một con người, những lời nói không thật sẽ trở thành việc làm chứng dối.

+) Phán đoán hồ đồ, nghĩa là khi không có đủ cơ sở mà, ngay cả một cách thầm lặng, cho một khiếm khuyết về luân lý nói người lân cận, là có thật.

+) Nói xấu, nhất là khi không có lý do chính đáng cách khách quan, mà tiết lộ những khiếm khuyết hoặc lỗi phạm của người khác cho những người chưa biết.

+) Vu khống, nghĩa là khi dùng những khẳng định nghịch với chân lý mà làm hại thanh danh người khác và tạo cơ hội cho người ta phán đoán sai lầm về người đó.

– Giáo lý Công giáo dạy: Bất cứ lỗi phạm nào nghịch với sự công bằng và chân lý đều đòi phải có bổn phận đền bù. Việc đền bù có thể là công khai, có thể là kín đáo. Việc đền bù bao gồm cả lỗi phạm đến thanh danh người khác (người lỗi phạm phải cải chính và đền bù những thiệt hại).

Kết luận

– Chúa dạy: ”Ngươi không được làm chứng gian hại người” (Xh 20,16).

– Điều răn thứ tám cấm xuyên tạc chân lý trong những tương quan với tha nhân, đồng thời phải tôn trọng chân lý.

– Ơn gọi của Ki-tô hữu là sống trong chân lý, nghĩa là để sự thật của Thiên Chúa hướng dẫn toàn bộ đời sống, từ tư tưởng, lời nói đến hành động. Chúa Thánh Thần là Thần Chân lý sẽ hướng dẫn chúng ta. Nhờ ơn soi sáng của Ngài mà chúng ta sống theo sự thật và được nên trọn lành.

– Noi gương Đức Giê-su, Ki-tô hữu có bổn phận làm chứng cho chân lý và làm chứng cho đức tin. Các thánh tử đạo là những mẫu gương cho sứ mạng làm chứng. Các ngài thà hy sinh chứ không chối bỏ chân lý.

– Quyền riêng tư là quyền của mỗi người được giữ kín đời sống cá nhân, bao gồm thông tin, hành vi, liên lạc, hình ảnh và không gian riêng. Quyền này được pháp luật bảo vệ.

– Trong thế giới hiện đại, truyền thông đóng một vai trò quan trọng. Tuy nhiên người ta lạm dụng truyền thông để gây nhiễu loạn thông tin, để vu khống nhục mạ, thậm chí tống tiền người khác. Ki-tô hữu cần khôn ngoan đón nhận thông tin cách thận trọng và có sự sàng lọc để không bị truyền thông dẫn dắt.

– Truyền thông Công giáo không chỉ truyền tải thông tin, mà còn loan báo Tin Mừng, phục vụ sự thật, công lý, và phẩm giá con người.

– Con người có thể phạm tội khi xúc phạm hoặc thiếu tôn trọng chân lý. Ki-tô hữu phải từ bỏ mọi điều gian dối, xảo trá ghen tương và nói xấu gièm pha. Những tội nghịch với điều răn thứ tám bao gồm: làm chứng dối và thề gian, nói xấy, vu khống, phán đoán hồ đồ về một sự việc hay một con người.

– Giáo lý Công giáo dạy: Bất cứ lỗi phạm nào nghịch với sự công bằng và chân lý đều đòi phải có bổn phận đền bù

KẾT LUẬN

– Công bằng xã hội là một nhân đức, và là một trong bốn nhân đức trụ.

– Giáo lý của Hội Thánh Công giáo chia ra ba loại Công bằng: Công bằng pháp lý; công bằng giao hoán; và công bằng phân phối.

– Quyền tư hữu là quyền của mỗi người được sở hữu, sử dụng và định đoạt tài sản của mình một cách hợp pháp, tức là do công sức mình làm ra, bao gồm đất đai, nhà cửa, tiền bạc, vật dụng, và các loại của cải khác.

– Điều răn thứ bảy cấm trộm cắp, nghĩa là cấm chiếm đoạt của cải của tha nhân trái với ý muốn hợp lý của chủ sở hữu.

– Sau khi hoàn thành công trình sáng tạo, Thiên Chúa trao cho con người quyền thống trị. Tuy vậy, quyền này không phải là tuyệt đối. Quyền đó phải để ý đến việc chăm sóc phẩm chất đời sống của tha nhân, hiện tại cũng như cho các thế hệ tương lai.

– Vì con người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa. Vì thế, xúc phạm con người là xúc phạm Thiên Chúa. Kinh Thánh Cựu Ước cũng như Tân Ước luôn bảo vệ phẩm giá con người và lên án những hình thức kỳ thị phân biệt. “Mỗi người phải coi người lân cận như cái tôi thứ hai của mình, nên trước hết phải quan tâm đến sự sống của họ và những phương tiện cần thiết giúp họ sống xứng với nhân phẩm” (Sách GLHTCG, số 1931).

– Giáo lý của Hội Thánh quy định những tội nghịch với đức công bằng: Trộm cắp; cướp giật; chiếm hữu tài sản cách bất công và trái với ý của chủ sở hữu; gian lận trong các mối tương quan làm ăn hoặc mối tương quan hằng ngày.

Tải về file PowerPoint tại đây!

+TGM Giu-se Vũ Văn Thiên

Nguồn: tonggiaophanhanoi.org