Thánh Phanxicô Salê - Tập 9(b) : Khảo luận về tình yêu Thiên Chúa

 Tập 9(b) : Khảo luận về tình yêu Thiên Chúa

(Series viết về Phanxicô Salê · Tiến sĩ Hội Thánh thứ 19)

Nếu ở tập 9a là chuyện bên trong linh hồn có “máy yêu” và Chúa đã thắp lên trong đó một lửa gọi là đức ái, thì tập này là câu hỏi rất đời: “Rồi sao nữa? Yêu Chúa mà vẫn đi làm, vẫn yêu đương, vẫn trả nợ, vẫn stress vì deadline thì trông thế nào?”

Vì sự thật là tụi mình không sống trong nhà nguyện. Tụi mình sống trong phòng trọ, văn phòng, lớp học, trên xe bus, trong những cuộc chat lửng lơ. Có những ngày vừa đi lễ xong là phải chạy về hoàn thành KPI. Có những buổi tối cầu nguyện xong vẫn nằm suy nghĩ “mai có bị sếp la không?”, “người đó có đang chán mình không?”. Nếu yêu Chúa chỉ có nghĩa là “dành một góc thời gian cho Ngài rồi thôi”, thì trái tim mình sẽ bị chia năm xẻ bảy.

Thánh Phanxicô Salê không muốn như vậy. Ở Tập 5–7 của Luận về tình yêu Thiên Chúa, ông nói rất rõ: tình yêu với Chúa mà cuốn sách này nói đến là một tình yêu có thể sống ngay giữa đời thường, bằng hai “động tác” đơn giản, được tập trong cầu nguyện, rồi chảy ra ngoài cuộc sống như một thứ “hiệp nhất âm thầm” với Ngài.

1. Hai động tác yêu trong linh hồn: vui vì Chúa và muốn người khác có Chúa

Khi nói “yêu Chúa”, tụi mình thường nghĩ tới “làm cái gì đó cho Chúa”: đi lễ, làm việc bác ái, phục vụ. Nhưng Phanxicô bảo: trước khi làm gì, trong linh hồn đã có hai chuyển động rất đơn giản của tình yêu. Ông gọi chúng bằng hai từ hơi khó: complacency và benevolence, tạm dịch là “vui vì Chúa” và “muốn người khác có Chúa”.

“Vui vì Chúa”:

Đây là lúc linh hồn vui chỉ vì Chúa là Chúa. Không phải vì hôm nay Ngài ban cho mình tin vui, cho mình pass phỏng vấn, cho mình một mối quan hệ dễ thương. Mà chỉ vì Ngài là Đấng tốt, đẹp, trung tín như vậy.

Giống như fan chân chính của một ban nhạc: dù band đó đang ở thời hoàng kim hay xuống sức, bạn vẫn thấy họ hay, vẫn thích nhạc họ, vẫn “wow” mỗi lần nghe sống.

“Muốn người khác có Chúa”:

Khi linh hồn yêu ai thật, nó tự nhiên muốn người đó cũng được tốt, được vui, được bình an như mình. Với Chúa cũng vậy: càng yêu Ngài, trong lòng càng có một ước mơ mơ hồ nhưng rất thật: “Ước gì ba mẹ con gặp Ngài”, “ước gì người yêu con cũng dám tin Ngài”, “ước gì đứa bạn đang trầm cảm có lần chạm vào Ngài”.

Bạn có thể chưa bao giờ gọi tên hai động tác này, nhưng có khi bạn đã sống chúng rồi:

một lần bạn nghe ai đó kể về Chúa, về một ơn nhỏ họ nhận được, và trong lòng bạn thấy vui dù chuyện đó không liên quan gì đến mình;

một lần bạn âm thầm cầu nguyện cho một người bạn chưa biết Chúa, không để tick “list làm việc tốt”, mà vì trong lòng thật sự muốn họ được nhẹ hơn.

Theo Phanxicô, đó chính là hai “nhịp đập” của tình yêu bên trong linh hồn: một nhịp hướng lên Chúa, một nhịp hướng ra người khác.

Câu hỏi tiếp theo: hai động tác đó được tập ở đâu? Phanxicô trả lời rất gọn: trong lúc cầu nguyện. Không phải cầu nguyện như một “khoản phải trả”, mà như phòng gym nơi linh hồn luyện hai động tác: vui vì Chúa và muốn người khác có Chúa.

Bạn có thể hình dung:

Mỗi lần bạn ngồi xuống, dù chỉ 10 phút, tắt bớt tiếng ồn, đặt mình trước mặt Chúa, chỉ để nghe lại Ngài là Ngài, nhắc lại với mình những gì Ngài đã làm trong đời mình: đó là lúc nhịp “vui vì Chúa” được luyện.

Mỗi lần bạn mang tên một người lên trước mặt Ngài, không để complain, mà để nói: “Chúa ơi, xin yêu người này giùm con, vì con yêu người này mà con bất lực quá”, đó là lúc nhịp “muốn người khác có Chúa” được kéo giãn.

Cầu nguyện, vì thế, không chỉ là đọc kinh; đó là để linh hồn ở gần Chúa đủ lâu để hai động tác yêu được tập đi tập lại. Có những buổi tập nhẹ nhàng: bạn cảm thấy bình an, thấy Chúa gần. Có những buổi tập nặng: khô, chán, tâm trí chạy loạn. Nhưng ở góc nhìn của Phanxicô, cả hai đều là tập. Quan trọng không phải là “hôm nay mình cảm được gì”, mà là liệu linh hồn có chịu vào phòng gym hay không.

Một bạn Gen Z đi làm 8–10 tiếng một ngày, về nhà chỉ muốn xả trên mạng, nếu vẫn cố giữ 10–15 phút cho Chúa, dù chỉ là đọc lại Phúc Âm ngày, nói vài câu rất vụng, im lặng vài phút, thì trong mắt Phanxicô, đó không phải là “đang cố cho đủ nghĩa vụ”, mà là một linh hồn đang nghiêm túc tập yêu.

Một trong những điều dễ khiến nhiều bạn nản là cảm giác: “Yêu Chúa thì chắc phải bỏ đời, mà con đâu làm được.” Phanxicô thì ngược lại: ông dành hẳn cả một phần (ở Quyển 6) để nói rằng: các bổn phận đời thường không hề cản trở, mà còn là “nguyên liệu” cho tình yêu với Chúa.

Ông phân biệt rất rõ:

Có một kiểu tình yêu chỉ nằm trong tình cảm (ông gọi là “affective love”): thấy Chúa dễ thương, xúc động trong giờ cầu nguyện, thích nghe về Ngài.

Và có một kiểu tình yêu đi vào hành động (ông gọi là “effective love”): vì yêu Chúa nên mình làm điều Ngài muốn, ngay giữa công việc, gia đình, chuyện tiền bạc.

Hai kiểu này không chống nhau; chúng cần nhau. Cầu nguyện nuôi tình yêu “affective”, cảm được Chúa, thích được ở với Ngài. Còn việc sống bổn phận, đối xử với người khác, trung tín trong những chuyện rất đời, là chỗ tình yêu “effective” được thể hiện.

Ví dụ rất đời:

Bạn yêu Chúa, nên bạn cố làm việc cho tử tế, không gian dối, dù công ty “văn hóa” là vậy. Ở ngoài, ai cũng bảo “bạn rảnh”; ở trong, linh hồn biết: “Con làm cho Chúa.”

Bạn yêu Chúa, nên trong tình yêu, bạn chọn giữ một số ranh giới, dù cảm xúc đòi hỏi hơn. Ở ngoài, người ta có thể gọi bạn “cổ”, nhưng trong linh hồn, đó là một cách nói: “Con muốn Ngài ở trong chuyện này.”

Bạn yêu Chúa, nên bạn trả nợ đúng hẹn, dù có thể né; bạn giữ lời hứa nhỏ, dù người ta quên. Không phải vì bạn thích khó, mà vì nợ và lời hứa của mình giờ cũng là chỗ mình yêu Chúa.

Theo Phanxicô, những thứ đó không “ngoài đời” so với đời sống thiêng liêng; đó chính là đời sống thiêng liêng, nếu bên trong, linh hồn làm chúng vì Chúa, với Chúa, trong Chúa.

Tập 7 đi thêm một bước sâu hơn: Phanxicô nói đến hiệp nhất, nghe thì xa, nhưng ông lại giải thích rất gần.

Theo ông, khi linh hồn tập hai động tác yêu trong cầu nguyện đủ lâu (vui vì Chúa, muốn người khác có Chúa), một điều âm thầm xảy ra:

Người đó bắt đầu mang Chúa theo vào mọi chuyện mà không cố.

Ngay cả khi đang nấu ăn, chạy deadline, ngồi họp, nói chuyện, ở bên người yêu… sâu bên trong vẫn có một sợi dây nhỏ nối với Ngài.

Ông gọi đó là một kiểu “xuất thần trong hành động”: không phải bay bổng, không phải thấy ảo ảnh, mà là quên mình trong yêu thương, giống như một người đang rất yêu mà làm bao nhiêu việc cho người mình yêu mà không đếm.

Bạn có thể đã gặp những người như vậy:

Họ không nói nhiều về đời sống thiêng liêng, nhưng có một sự hiền, một sự kiên, một sự nhẹ mà bạn không giải thích được.

Họ không hoàn hảo, vẫn mệt, vẫn bực, vẫn than, nhưng khi cần chọn điều đúng, họ chọn, gần như tự nhiên.

Bạn thấy họ cầu nguyện không nhiều bằng người khác, nhưng từng việc nhỏ của họ lại rất “có Chúa”: cách họ lắng nghe, cách họ xin lỗi, cách họ không dẫm lên người khác để tiến thân.

Phanxicô sẽ nói: linh hồn những người đó đã bắt đầu hiệp nhất với Chúa, không phải theo kiểu “xuất thần rời khỏi đời”, mà theo kiểu Chúa lặng lẽ ở bên trong mọi việc họ làm.

Tới đây, nếu nhìn lại hành trình từ tập 9a tới bài này, bạn sẽ thấy một đường khá rõ:

Bên trong, linh hồn có máy yêu, luôn tìm điều tốt nhất.

Thiên Chúa đã thắp đức ái trong đó, một ngọn lửa cho phép mình yêu Ngài vì Ngài.

Ngọn lửa này được tập lớn trong phòng gym cầu nguyện, nơi linh hồn luyện hai động tác: vui vì Chúa và muốn người khác có Chúa.

Rồi từ phòng gym, tình yêu ấy chảy ra ngoài: nó bắt đầu chạm vào cách mình đi làm, yêu đương, trả nợ, đối xử với từng người, dần dần trở thành một kiểu hiệp nhất âm thầm với Chúa ngay giữa đời thường.

Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó. Còn một chỗ nữa mà tình yêu này phải đi qua để trở thành lifestyle thật sự:

chỗ phải đối diện với ý Chúa khi nó không trùng với kế hoạch mình muốn;

chỗ phải phó thác trong những biến cố mình không chọn: bệnh, thất nghiệp, gãy đổ;

chỗ phải tập một kiểu “thờ ơ thánh thiện”: yêu Chúa trên hết, nhưng nhờ đó lại yêu người và mọi sự đúng chỗ hơn.

Đó là nội dung của Tập 8–12. Bài sau sẽ đi vào thẳng những câu hỏi rất khó mà ai cũng đụng:

“Nếu yêu Chúa thật, điều đó có ảnh hưởng gì đến career của mình?”

“Khi kế hoạch tan, mình có thể tin Ngài đang làm gì đó trong linh hồn mình không?”

“Yêu Chúa trên hết có nghĩa là… bớt yêu mọi thứ khác, hay là bắt đầu yêu mọi thứ trong Chúa?”

Và biết đâu, khi theo kịp đến cuối, các bạn sẽ nhận ra: Chúa không chỉ muốn linh hồn mình có một cảm xúc dễ chịu với Ngài, mà muốn tình yêu với Ngài trở thành cách mình sống mọi thứ còn lại...

(Còn tiếp...)

-John Phạm-