Tập 2: Đêm trong tháp!
(Series viết về Toma Aquino · Tiến sĩ Hội Thánh thứ 5)
Có những thứ gia đình làm vì yêu. Và có những thứ gia đình làm vì tuyệt vọng.
Đôi khi hai thứ đó trông giống nhau đến mức không phân biệt được.
Đêm đó, cánh cửa phòng giam của Tôma mở ra trong im lặng.
Không phải mẹ ngài. Không phải anh ngài. Không phải linh mục, không phải người thân, không phải ai trong chuỗi dài những người đã lần lượt bước vào căn phòng đó để thuyết phục ngài từ bỏ.
Đó là một người phụ nữ trẻ.
Đẹp. Được ăn mặc cẩn thận. Và bước vào với một mục đích rõ ràng mà không ai nói ra thành lời, nhưng tất cả đều hiểu.
Các anh trai của Tôma đã hết cách. Lý lẽ thất bại. Tình cảm thất bại. Áp lực thất bại. Còn lại một thứ duy nhất mà họ nghĩ có thể lay chuyển một người đàn ông trẻ 19 tuổi: bản năng.
Tôma nhìn người phụ nữ đó.
Ngài hiểu ngay tại sao cô ấy ở đây.
Có một khoảnh khắc, theo những người ghi lại câu chuyện này sau đó, mà ngài đứng yên. Không nói gì. Không làm gì. Chỉ đứng yên trong một khoảng lặng rất ngắn mà chắc hẳn dài hơn bất kỳ khoảng lặng nào ngài từng trải qua.
Rồi ngài quay lại lò sưởi trong phòng. Nhặt lên một khúc gỗ đang cháy. Và đuổi người phụ nữ ra khỏi phòng.
Cánh cửa đóng lại.
Tôma quỳ xuống và cầu nguyện.
Có thể bạn đang nghĩ: câu chuyện này nghe có vẻ được thêu dệt. Kiểu hagiography, truyện thánh được tô vẽ cho đẹp. Và bạn có quyền hoài nghi.
Nhưng dừng lại một chút.
Kể cả nếu bạn gạt đi phần huyền thoại, điều còn lại vẫn là thật: một người 19 tuổi, bị giam cầm, bị cô lập, bị áp lực từ mọi phía, bị gia đình dùng mọi thứ có thể để bẻ gãy, và ngài không gãy.
Không phải vì ngài không cảm thấy gì. Mà vì ngài đã biết rõ mình muốn gì, rõ đến mức không có gì chen vào được giữa ngài và quyết định đó.
Đó không phải sự cứng đầu. Đó là sự rõ ràng bên trong mà rất ít người có được....
Đêm đó, theo truyền thống ghi lại, sau khi ngài cầu nguyện và chìm vào giấc ngủ, ngài nằm mơ.
Trong giấc mơ, hai thiên thần hiện đến. Họ thắt một sợi dây quanh eo ngài, một cử chỉ không cần giải thích với người Trung Cổ, nhưng cần dịch lại cho người thế kỷ 21: đó là hình ảnh của sự trinh khiết được phong ấn, của một ơn ban không thể lấy lại.
Khi ngài thức dậy, cơn đau quanh eo còn thật đến mức ngài kêu lên.
Và từ đó, theo chứng nhân gần gũi nhất của ngài là thư ký Reginald van Piperno, Tôma không bao giờ bị cám dỗ theo cách đó nữa. Không phải vì ngài không còn là người đàn ông bình thường. Mà vì một cánh cửa bên trong ngài đã đóng lại hoàn toàn, nhẹ nhàng, không cần gắng sức, như thể nó chưa bao giờ là vấn đề.
Ngài kể lại câu chuyện này một lần duy nhất trong đời, cho Reginald, vào những năm cuối, và yêu cầu không kể cho ai khi ngài còn sống.
Gia đình tiếp tục giam ngài thêm nhiều tháng sau đêm đó.
Nhưng thật ra, từ đêm đó, cuộc chiến đã kết thúc. Họ chỉ chưa biết.
Các anh trai vẫn luân phiên vào thăm. Vẫn thuyết phục. Nhưng dần dần, họ bắt đầu nhận ra điều mà người thông minh thường nhận ra sau cùng: kẻ thù của họ không phải Dòng Đa Minh. Kẻ thù của họ là một thứ không có hình dạng, không thể tấn công, không thể mua chuộc, sự chắc chắn bên trong của một người đã biết mình là ai.
Mẹ ngài, bà Theodora, vẫn vào thăm. Và chính bà, người phụ nữ cứng rắn nhất trong câu chuyện này, người đã lên kế hoạch bắt cóc con trai mình ngay từ đầu, là người đầu tiên thật sự nhìn thấy sự thật: con trai bà không còn ở đây nữa, theo nghĩa tinh thần. Thể xác ngài ngồi trong căn phòng đó. Nhưng tâm trí ngài đã đi rồi. Đã đi đến một nơi mà không có bức tường nào giữ lại được.
Các chị của Tôma, hai người trong số họ sau này cũng trở thành nữ tu, hỗ trợ ngài trong im lặng suốt những tháng bị giam: chuyển thư, chuyển sách, giữ ngọn lửa của ngài không tắt.
Đó là điều ít người nhắc đến khi kể chuyện Thánh Tôma: ở những khoảnh khắc tối nhất, chính những người phụ nữ trong gia đình ngài, những người bị lịch sử ghi lại ít nhất, đã đứng về phía ngài trong im lặng.
Mùa hè năm 1245.
Gia đình đầu hàng.
Không phải gia đình đầu hàng công khai. Không phải tòa án can thiệp. Không phải Dòng Đa Minh thương lượng thành công.
Chính bà Theodora, người đã ra lệnh bắt con trai về, người đã giữ ngài gần một năm trong tháp, là người cuối cùng mở đường cho ngài ra đi. Bà sắp xếp để cửa sổ phòng ngài được để mở vào ban đêm. Không thông báo. Không giải thích. Chỉ đơn giản là một cửa sổ không bị khóa.
Bà đủ thực tế để hiểu: thà để con trai âm thầm rời đi còn hơn công khai đầu hàng Dòng Đa Minh trước mặt cả vùng. Thể diện của gia đình D'Aquino cần được giữ, ngay cả trong thất bại.
Tôma leo xuống cửa sổ trong đêm. Các tu sĩ Đa Minh đang chờ ở phía dưới.
Ngài khoác lại áo dòng trắng đen, và tiếp tục hành trình đã bị gián đoạn gần một năm trước.
Ngài không ngoái đầu lại.
Nhưng ngài cũng không mang theo oán giận. Đó là chi tiết quan trọng.
Suốt phần đời còn lại, Tôma không bao giờ nói xấu gia đình. Không bao giờ kể câu chuyện bị giam như một nỗi đau. Khi ai hỏi về những năm đó, ngài chỉ nói ngắn gọn rằng đó là thời gian ngài dùng để chuẩn bị.
Chuẩn bị. Như thể cái tháp giam đó là một phòng thư viện mà gia đình vô tình xây cho ngài.
Từ Roccasecca, Tôma được dẫn đến Naples, rồi đến Rome để gặp Tổng Quyền Dòng Đa Minh, trước khi được gửi đến Cologne, một thành phố ở Đức, nơi Dòng Đa Minh có một trung tâm học thuật đang nổi lên. Và ở Cologne, ngài sắp gặp người thầy sẽ nhìn thấy ngài, thật sự nhìn thấy, trong khi cả thế giới còn đang gọi ngài là con bò câm.
Nhưng trước khi nói về người thầy đó, cần nói về cái tên con bò câm trước.
Vì nó không phải lời chế giễu bình thường. Và cách Tôma phản ứng với nó, hay đúng hơn, cách ngài không phản ứng, mới là thứ đáng nói.
(Còn tiếp...)
- John Phạm-
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét